Relatiebreuk is een rouwproces

Scheiden — Door op 28 april 2011 12:23

Een (echt)scheiding is te vergelijken met een rouwproces dat mensen doormaken na het verlies van een dierbaar persoon. De reacties die mensen in een dergelijke situatie vertonen, zijn het directe gevolg van deze ingrijpende gebeurtenis. Zij komen voort uit de emoties, die met de verwerking van de gebeurtenis gepaard gaan. Naar deze reacties is in de sociologische wetenschappen veel onderzoek gedaan (Kübler Ross e.a).

De psychiater Elisabeth Kübler-Ross heeft vijf fasen omschreven die de meeste mensen geheel of gedeeltelijk doorlopen om na een traumatische ervaring weer tot rust te komen. Deze fasen zijn niet voor iedereen even intensief en ook verschilt de volgorde vaak. De volgende fasen worden onderscheiden.

Ontkenning
De eerste reacties geven uiting aan gevoelens van afweer en ontkenning. Typische gedachten zijn “dit kan niet, het is niet waar, dit overkomt mij niet”. Het is een gevoel van onwerkelijkheid. In deze fase weigert iemand bewust of onbewust om feiten, informatie of de werkelijkheid met betrekking tot een bepaalde situatie te aanvaarden.
Aan het einde van deze fase gaat de persoon op zoek naar de feiten, de schuldige.
Protest
Vaak zien psychologen in het aanvankelijke gedrag van betrokkenen dat zij nadrukkelijk doorgaan met datgene, wat zij altijd al deden. Dit wordt kort daarop gevolgd door angst en/of woede en waarneembare verzetsacties of uitingen van machteloosheid. De betrokkene probeert de schuld in de schoenen van iemand te schuiven. Het is een psychologisch verdedigingsmiddel om de schuld buiten zichzelf te zoeken. Hierdoor ontwijkt de betrokkene het gevoel van verlies en verdriet.

Onderhandelen en vechten
De volgende fase van het verwerkingsproces bij de betrokken personen bestaat uit het verwerken van het verlies dat men meent te hebben geleden. Zodra de betrokkene merkt dat protesteren en boosheid niet helpt, probeert hij het verlies te verwerken door zich doelen te stellen of beloften te doen. Dit kan vele vormen aannemen, bijvoorbeeld naar de rechter stappen, of het recht in eigen hand nemen en een tegenaanval organiseren.

Depressie
Deze fase wordt ook wel voorbereidend rouwen genoemd. Als het verdriet niet langer te ontkennen is en protesten, onderhandelingen, tegenaanvallen, etc. niet geholpen hebben, treedt vaak depressie op. De persoon voelt zich machteloos en sluit zich vaak af voor contact of gedraagt zich teruggetrokken. Hieruit blijkt dat de persoon is begonnen met het accepteren van de werkelijkheid.

Aanvaarding
Na verloop van tijd ziet de betrokkene in dat de realiteit niet te bestrijden is. Aanvaarding neemt langzaam de overhand in de emotionele beleving. De traumatische gebeurtenissen krijgen een plaats in diens leven. De betrokkene is steeds beter in staat het gebeurde achter zich te laten en begint uit te zien naar een nieuwe start. Iemand die een geliefde heeft verloren kan weer proberen nieuwe contacten te leggen en plannen maken voor een leven zonder de geliefde.

Tags: , , ,

Reageren op dit artikel is niet meer mogelijk.